U atrijumu Narodne biblioteke u Beogradu do 23. septembra imaćete priliku da posetite izložbu Listanje vremena, Jevrejska periodika u Srbiji 1888-2016. Prilikom ulaska u atrijum pročitajte kratak istorijat prisustva Jevreja na teritoriji Srbije, koje seže u 9. vek nove ere, dok su prvi pisani izvori o njima zabeleženi sredinom 10. veka. Masovnije naseljavanje i organizovanje jevrejske zajednce pripada kasnijim vekovima, da bi tokom 19. veka propisima, zakonima i ukazima organizovan njihov život i rad na prostorima Kneževine i Kraljevine Srbije (pročitajte kopiju zakona kralja Aleksandra I Karađorđevića iz 1929. godine kojim se reguliše verska zajednica Jevreja u Kraljevini Jugoslaviji).
Kraj 19. veka, tačnije 1888. godina označava početak jevrejskog izdavaštva na našim prostorima.Tada izlazi prvi jevrejski časopis u Srbiji – El amigo del pueblo (Narodni prijatelj). Ovi prvi časopisi (Narodni prijatelj, Hašalom – Mir, El Luzero – Danica) objavljivani u Srbiji izlazili su na ladino jeziku – mešavini hebrejskog i španskog. Ipak, od ukupno četrdeset i sedamčasopisa pokrenutih pre Drugog svetskog rata, najviše ih je bilo štampano na srpskom jeziku – čakdevetnaest, dok je devet časopisa bilo dvojezično.
Jevrejski Narodni kalendar (štampan između 1935. i 1941. godine) predstavljao je bogato izdanje od dve stotine ilustrovanih strana među kojima su se, osim kalendara, mogle pronaći i reklame, članci, prevodi i književni prilozi. U njemu su štampane pesme najpoznatijih jevrejskih pisaca tog doba čija vam imena možda nisu poznata, ali posetite izložbu i upoznajte se sa njima – ako vas zainteresuju, srećom, već se nalazite u biblioteci pa put do njihovih zbirki neće biti dug.
Jedan od retkih godišnjaka koji je pod istim naslovom izlazio i pre i posle Drugog svetskog rata je Jevrejski almanah. Njegovo štampanje započeto je u Vršcu a sadržao je studije, naučne radove i sećanja na uglede jevrejske porodice. Nakon rata Almanah se seli u Beograd a u oba sučaja izdanja su imala veliki broj strana, ponekad i čitavih pet stotina.
Ako vas interesuje računanje jevrejske godine i datovanje njihovih praznika, prelistajte Jevrejski kalendar. Od 1950. godine pa sve do danas on izlazi redovno, jednom godišnje. Časopisi poput Biletina, Dafke i Miš Maša predstavljali su medije jevrejskih opština ili ženskih sekcija, u kojima se lokalna zajednica informisala o svojim dnevnim, nedeljnim i mesečnim aktivnostima. Među izloženom periodikom može se naći i određeni broj časopisa za mlade (Kadima, Hadašot, Haj, Jofi) od kojih je jedan specijalizovan za tematiku letovanja! Tu je još i periodika štampana na stranim jezicima, kao i časopisi i novine koje obljavljuju srpski Jevreji u Izraelu.
Do današnjih dana jevrejska periodika štampana u Srbiji broji sedamdeset i šest različitih izdanja (novina, časopisa, almanaha, kalendara) a većinu njih moći ćete da pogledate na izložbi.Svim ljubiteljima štampanih medija i pisane reči preporučujemo da posete izložbu i upoznaju se sa ovim, manje popularnim ali značajnim i zanimljivim, delom kulturnog i književnog nasleđa jevrejske zajednice naših prostora.
piše: MoonQueen
