piše: Iva Vukotić
Literatura, posebno ona klasična koja služi kao obavezna lektira, vjekovima je važila za neiscrpan izvor inspiracije umjetnicima. Ako tome dodamo činjenicu da motivi ljubavi, čežnje, strasti i iščekivanja nikada ne prolaze nezapaženo, možemo hrabro tvrditi da mješavinom ove dvije kategorije dobijamo neka od najprepoznatljivijih umjetničkih djela.
Slika Dante i Beatriče Henrija Holideja nastala je 1883. godine i danas se čuva u Voker umjetničkoj galeriji u Liverpulu.Kada je umro 1927. godine, Henri Holidej smatran je posljednjim prerafaelitom, a slika Dante i Beatriče je njegovo najpoznatije djelo. Bazirano je na životu i djelu Dantea Aligijerija, posebno na motivima iz njegovog autobiografskog spisa Novi život, gdje Dante opisuje prve susrete i kasniju idealizovanu ljubav prema Beatriče Portinari. Ta ljubav, iako nikad ostvarena u stvarnom životu, postala je jedna od glavnih pokretača radnje čuvene Božanstvene komedije,u kojoj Beatriče ne predstavlja samo ženu, već i alegoriju nebeske čistote, vodiča i posrednika između zemaljskog i božanskog.
Kompozicija je vrlo dramatična, poetična i prožeta unutrašnjim konfliktima likova. Naime, u pokušaju da sakrije svoja osjećanja prema Beatriče, Dante je odlučio da se pretvara da pokazuje interesovanje za druge žene. Čuvši glasine koje su kolale oko pjesnika i nekih od njegovih navodnih ljubavnica, Beatriče je izabrala svoj ponos i čestitost, odbijajući da Danteu uputi makar pogled. Holidej je uz pomoć svoje mašte i pisanih tragova uhvatio baš tu scenu. Na mostu Santa Trinita u Firenci, Beatriče se kreće u pratnji svoje prijateljice Mone Vane i jedne od svojih sluškinja. Nosi bijelu haljinu koja simbolizuje čestitost i vidno je izdvaja iz šarenolike mase. Pogled joj je čvrst i uperen u posmatrača, dok se njena prijateljica okreće ka Danteu koji stoji dijagonalno od njih stežući pesnicom srce u očajanju i žudnji.
Pošto je smatrao da slika treba biti istorijski dosljedna, Holidej putuje u Firencu 1881. godine ne bi li podrobnije istražio teren i lokaciju koju je odredio za ovu kompoziciju. Zahvaljujući tome, saznao je da je okolina mosta Santa Trinita bila popločana ciglama i da su se u blizini nalazile radnje. U pozadini se takođe nazire Ponte Vekio koji je bio uništen u poplavi 1235. godine, a kasnije rekonstruisan, zbog čega je na slici prikazan pod skelama. U Voker galeriji, gdje se slika danas nalazi, čuvaju se i skice ranijih verzija ove kompozicije. Dvije od njih prikazuju sve figure, dok je jedna sačinjena samo od Danteovog lika. Holidej je takođe nacrtao aktove dvije glavne ženske figure kojima je naknadno dodao odjeću.
Atmosfera, dramatičnost, kolorit, pejzaž i izbor modela za likove predstavljaju podsjetnik koliko je izbor scene značajan kada je u pitanju vizualizacija književnosti. Holidej je nekoliko godina ranije naslikao još jednu scenu izNovog života koja prikazuje Dantea i Beatriče koji se sreću prvi put u djetinjstvu u vrtu Beatričinog oca. Uz već pomenute skice dobijamo neku vrstu triptiha posvećenog ovom Danteovom djelu, njegovim sukobljenim emocijama i uvertiru za ono što je pjesnik kasnije počeo da simbolizuje i predstavlja u svjetskoj književnosti.
septembar, 2025.
